Jezioro Szmaragdowe - mostek.

Zobacz też w "Dziejach" : Jezioro oraz Zdroje.

Zobacz / wydrukuj trasę : Tajemnice jeziora Szmaragdowego .

Jeżeli  powszechnie uważa się Jezioro Szmaragdowe, za najpiękniejszy zakątek miasta, to musi w tym coś być. Wielka zielona tafla wody, leżąca spokojnie w wyrobisku kopalni, otoczona potężnymi ścianami margli, porośniętych drzewami jest wielkim ekranem, na którego powierzchni przyroda wyświetla soje filmy. W słoneczne dni odkrywa przed nami zatopioną kopalnię, ukrytą pod ciężarem szmaragdu, czasem stara się z lekka urozmaicić ten obraz lekko falując tonią wody, czy też tworząc z liści i gałęzi całkiem odrealnione kształty.
Te wstydliwe jezioro stara ukryć swoją powierzchnię przed latającymi wścibskimi samolotami, przechylając drzewa w kierunku swojej toni w taki sposób, wydawałoby się, że mają zaraz opaść w głąb zatopionej kopalni. Piękno i potęga krajobrazu tego miejsca, nie ma sobie równych, nigdzie indziej na obrzeżach miasta Szczecina. Ten zbiornik wodny zawdzięcza swoja nazwę specyficznemu zabarwieniu wody wypełniającej dawne wyrobisko kopalni kredy. Jezioro powstało przez zalanie tego obiektu wodą wybijającą się z jednej ze ścian kopalni. Przewodniki podają, że stało się to 15 sierpnia 1924 roku.

Kopalnia kredy w Parku Leśnym Zdroje. Urobek wożono do pobliskiej cementowni "Stern".  W katastrofie w 1925 roku kopalnię zalała woda. Jezioro zawdzięcza kolor węglanowi wapnia zawartego w kredzie.

Jezioro ma głębokość do 18-tu metrów. Jego zabarwienie spowodowane jest przez duże nasycenie wody węglanem wapnia (rodzaj soli) i odbijanie się światła od kredowego dna.
Nieopodal jeziorka znajduje się kilka ciekawych miejsc. Mostek nad brzegiem jeziora jest pozostałością torowiska kolejki wywożącej urobek kopalniany. W pobliżu jest też taras widokowy z którego można obserwować panoramę rozciągającą się na dolinę dolnej Odry, i miasto Szczecin. Ponad południowym brzegiem znajduje się niszczejąca baza strażacka wraz z podziemnym systemem korytarzy.

Mapa okolic jeziora Szmaragdowego - Park Leśny Zdroje. Powiększ Mapę.

W tej części Wzgórz Bukowych porwaki skał wapiennych osiągnęły grubość do 60 m i stały się one przedmiotem eksploatacji począwszy od 1862 roku. Urobek był wywożony do pobliskiej cementowni "Stern" której założycielami byli kupcy Toepffer i Grawitz, zlokalizowanej  pomiędzy dzisiejszą ulicą  Batalionów Chłopskich a brzegiem Regalicy, na  wysokości ulicy Kopalnianej i Grabowej. Produkowano w  niej cement portlandzki.

Cementownia "Stern", której założycielami byli kupcy Toepffer i Grawitz. Zlokalizowana była pomiędzy dzisiejszą ulicą Batalionów Chłopskich a brzegiem Regalicy na wysokości ulicy Kopalnianej i Grabowej. Produkowano w niej cement portlandzki.

Skały wydobywane były ręcznie ze względu na łatwość odłupywania a następnie ładowane na wagoniki kolejki i transportowane systemem torowisk. Droga wiodła w dół, więc transport odbywał się z łatwością.

Fragment wyrobiska kopalni kredy. Widoczny na zdjęciu ciąg rusztowań to kolejka "linowa" wywożąca urobek z kopalni do wspomnianej wcześniej cementowni. Po prawej stronie słabo widoczna wieża widokowa "Baressel.

Sączące się wody gruntowe były na bieżąco odpompowywane. Cały system działał bez zarzutu do momentu, kiedy eksploatacja przy południowej ścianie dotarła do zawodnionych piasków. Naruszenie tej struktury geologicznej spowodowało wytworzenie się olbrzymiego ciśnienia hydrostatycznego i katastrofalny w skutkach wypływ wód gruntowych wraz z osunięciem  się skarpy (1924r.). Wyrobisko zostało zalane do poziomu gruntu przy mostku, tworząc zbiornik wodny którego lustro znajduje się na poziomie 42 m.n.p.m . Jezioro jest cały czas zasilane z kilku źródeł przy południowym zboczu a woda odpływa do kanalizacji przy mostku. W 1959 r. miało miejsce kolejne osunięcie skarpy pomniejszające powierzchnię jeziora o 0,4 ha. W wyniku tych dramatycznych wydarzeń powstał bajeczny krajobraz jeziora otoczonego prawie 40-o metrowymi skarpami. W 1995 roku podjęto działania zapobiegające osuwaniu się gruntu oraz udostępniające brzeg jeziora turystom - budowa dolnej ścieżki turystycznej i monumentalnych schodów na południowo-zachodniej ścianie.

Widok na szmaragdową taflę, od południa.

Skały wapienne.

Zejście w dolinę jeziora od południa - schody będące częścią nowej ścieżki turystycznej wiodącej brzegiem jeziora.

Wypływ wód podskórnych na południowym zboczu jeziora. W oddali "Ławeczka Zakochanych".

Poniżej fundamenty radiostacji z wejściem (zasypanym) do podziemi. Pierwotne przeznaczenie owych podziemi, do chwili obecnej, nie zostało ustalone. Wiadomo, że zostały one wybudowane w latach 30-tych, na niedługo przed wojną i być może, jeszcze w jej trakcie. Położenie i struktura mogą wskazywać na miejscowy ośrodek dowodzenia.

Zajazd Szmaragd (obecnie zamknięty) - była gajówka z XIX wieku. Obok znajduje się parking, plac zabaw i wejście (fot. poniżej) na mostek kolejki - obecnie widokowy.

Dwie polany rekreacyjne. Powyżej Polana Słoneczna przy wzgórzu na którym stała wieża Baresel. Poniżej Polana Widok, z poniemieckim bunkrem i najsłynniejszym tarasem widokowym w Szczecinie, z którego rozpościera się panorama od Pomorzan aż po Załom.

Poniżej brama na ul. Grabowej. Kilkadziesiąt metrów za nią znajdują się ruiny pałacu Toepfferów z 1906 roku. Toepfferowie byli właścicielami cementowni i fundatorami pałacu w którym znajdowała się, między innymi, mała biblioteka, sala bankietowa i sala bilardowa. Toepfferowie i inni sympatycy masonerii spotykali się w pobliskim pałacu w specjalnej sali. Później, po dojściu do władzy hitlerowców, cementownię i kopalnie przejęło państwo a dokumenty i księgi stanowiące archiwum loży zniszczono.

Mimo iż budynek przetrwał wojnę, to do dzisiaj pozostały tylko fundamenty. Przyczyną rozbiórki w latach 50-tych była... a jakże - potrzeba pozyskania cegły.

Sztuczna grota, zwana "grotą Goeringa". Obecnie restauracja.

Niegdyś miał tu przebywać ten hitlerowski dysydent, ale jest to historia raczej wątpliwa. Do tego miejsca można dojechać ulicą Grabową od ul. Batalionów Chłopskich. Betonowy łuk został zbudowany w celu ukazania kontrahentom cementowni "Stern" walorów jej produktu. Przed wojną były takie dwa. Stał na nich mały budyneczek we wschodnim stylu. Łuki miały wysokość 3.6 metra i rozpiętość 30 metrów.

Na placyku przy grocie znajdują się dwa kamienne pomniki, upamiętniające wyprodukowanie dwóch pierwszych milionów ton cementu.

Wiadukt kolejki fabrycznej wożącej urobek do cementowni.

Tunel będący dawnymi "wrotami" do starej kopalni kredy.

Zabudowania byłej bazy strażackiej.